Диктанттар жинағы 3-сынып

Қостанай облысы Жангелдин ауданы
Н.Г.Иванов атындағы орта мектебі
Диктанттар жинағы
3- сынып
Құрастырған:Мырзағалиева Фарида Шамбыловна
қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі
2014-2015 жылы
Түсінік хат
Тіл – адамдардың қарым – қатынас құралы, ол үнемі толықтырып, жетілдіріп
отыруды қажет етеді. Бұл ретте оқушының грамматикалық ережелерді жалаң
жаттап алып, дайын мысалдарды мүдірмей айтып беруі жеткіліксіз. Оқушы
тіл сабақтарынан алған білімдерін із жүзінде толықтырып , шығармашылық
жұмыстарымен жалғастырып отырса ғана тілді толық игереді.
Жинақты құрастыруда 3- сыныпқа арналған қазақ тілінің бағдарламасы
негізге алынды. Мектеп оқушыларының сауатты болуы мұғалімнің білім
дәрежесіне, тәжірибесіне, іскерлік қабілетіне байланысты екені белгілі.
Оқушылардың сауаттылығын арттырып , сөздік қорларын молайтуда үнемі
диктант алып отырудың манызы жоғары. Диктант латынша «дикто» деген
сөз. «Естіртіп айту» деген мағынаны білдіреді.
Диктант тек сауаттылықты тексеру үшін ғана емес, оқушының танымдылық
білімін арттыруды да көздейді. Таңдалып алынған мәтіндердің тәрбиелік
мәніне де назар аударылады. Әр мектептің, әр сынып оқушыларының
ерекшелігін күні бұрын дәлме- дәл болжау қиын, мәтіндерді мұғалімнің өз
сыныбының ерекшелігі мен жүргізейін деп отырған жұмысының мақсатына
әр қарай таңдап алуына болады. Диктант жұмысын жүргізу көбісіне
оқушылардың оқулықтан алған білімдерін тексеруге қолданады. Диктант
жаздыру арқылы олардың білімді қаншалықты меңгергендігі анықталады.
Соның нәтижесінде мұғалім оқушылардың біліміндегі олқылықты анықтап,
сол олқылықтын орнын толтыру жолын қарастырады.
2
І. Диктант мәтініне қойылатын талап.
а) көлем сынып ерекшелігіне сай болуы тиіс;
ә) мазмұны тәрбиелік болуы керек;
б) мәтіндегі орфограммалар мен пунктограммаларды оқушылар игерген,
таныс бағдарламаға сәйкес болуы керек;
в) мәтіннің көркем шығармалардан алынған үзінді түрінде жеңіл болуын
ескерген жөн.
ІІ. диктантты өткізуге (жазғызуға) қойылатын талап.
1. Диктанттың түрі (мақсаты, өтілетін күні, оқушы тарапынан
жүргізілетін даярлықтың түрі ескертіліп, 2 – 3 күн бұрын хабарланады).
2. Диктанттың қай түрі болсын мәтіні орфоэпиялық заңға
сүйеніп, тиісті кідірістерді сақтай отырып оқылады.
3. Мәтін құрамында өтілмеген, оқушыға таныс емес емге тыныс
белгісі кездессе, ол ескертіліп айтылады. Ескертетін жай: тәптішетеп
түсіндіріліп, оқушы көңілін негізгі мақсаттан ауытқытып алмау керек.
4. Жазылуы қиын байырғы сөздер мен халықаралық термин
сөздері кездессе, тақтаға жазып көрсетіледі.
5. Мағынасы түсініксіз көнерген сөздер сөйлеу тілінде кездессе
оларға түсінік беріледі.
6. Мұғалім мәтінді оқушы үлгіріп жаза алатын жылдамдықпен,
анық, барлығы еститіндей дауыспен, бір орында тұрып оқуы керек.
7. Жазу барысында орынсыз ескертпе жасай берген, бөгде сөздер
қосуға арлы – бері жүрген болмайды.
8. Бастауыш сыныптарда мазмұнымен таныстыру мақсатында 2
рет оқылады;
а) жазғызу мақсатында;
ә) толық тексерту мақсатында.
ІІІ. Оқушыға қойылатын талаптар.
1. Мұғалімнің диктантқа байланысты берген тапсырмаларын орындау
керек.
2. Сабақ барысында зейін қоя тындап, асықпай, қатесіз жазуға
тырысуы керек.
3. Шала тындап, қалай жазу керектігін қасындағылардан, мұғалімнен
сұрап басқаларға кедергі жасамауы керек.
4. Таза, ұқыпты жазуды естен шығармау керек.
3
Грамматикалық тапсырмалы диктант сабағының құрлымдық
кезеңін шамамен былай көрсетуге болады:
а) тілдік дайындық (өтілген грамматикалық материалдарды еске
түсіру)- 4 5 минут.
ә) берілген тапсырманы орындату – 4 5 минут.
б) диктант мәтінімен тагыстыру, жазғызу 30-35 минут.
в) тексеру , жинау 2 3 минут.
VI. Диктантты тексеру.
1. жұмыс келесі сабаққа тексеріліп әкелуінуі керек.
2. диктанттың соңында орфографиялық, пунктуациялық қате саны
көрсетіледі. Белгілерді оқушы “оқи” түсіне білуі керек . бақылау жұмысын
тексерудгі шартты белгілер.
Белгілер мәні
/ - емле қатесі
V- тыныс қатесі
/ - азатжол артық қойылған
? - түсініксіз
/ - қайталанған ойлар
стилдік қателер
сөз қалдырған
/ - жүйе үзілген
V. Диктантты бағалау
Бағдарламада диктанттан кейінгі жүргізілетін қатемен жұмыс
талдау сабақтарына сағат бөлінбегендіктен, оны жылдық, тоқсандық,
тақырыптық қайталау сабақтары есебінен алып, өткізіп отыру аса қажет.
4