Конспект урока "СПИРТТЕРДІҢ ХИМИЯЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІ ЖӘНЕ ҚОЛДАНЫЛУЫ"

Сабақтың тақырыбы: СПИРТТЕРДІҢ ХИМИЯЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІ
ЖӘНЕ ҚОЛДАНЫЛУЫ
Сабақтың мақсаты:
Білімділік спирттердің қайда, қандай мақсатқа қолданылатынын
түсіндіру.
Дамытушылық:
Ой шақыра білу, жеке, жұптасып, шағын топта жұмыс істеуге
дағыдалндыру.
Тәрбиелік: Салауатты өмір салтын насихаттау.
Спирттік ішімдіктің адам өміріне кері әсерін айта отырып жаман әдеттен
сақтандыру. Денсаулығын сақтай білуге, ел келешегін бүгіннен ойлауға
жетелеу.
Сабақтың әдісі: Сұрақ – жауап, баяндау ассоция әдісі.
Сабақтың түрі: Дағды мен шеберлікті қалыптастыру
Сабақтың көрнекілігі: Интерактивті тақта оқушының жұмыс дәптері.
Керекеті құралдар: Спирт, натрий металы, күкірт қышқылы.
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі
ІІ. Жаңа сабақ.
І. Ұйымдастыру кезеңі
ІІ. Жаңа сабақ.
1. Өткен сабақпен байланыстыру.
2. Химиялық қасиеттері
3. Қолданылуы
а) Ой қозғау кезеңі
б) Ой шақыру кезеңі
в) Мағынасын түсіндіру
г) Мағынасын талдау кезеңі
ІІІ. Тұжырымдау кезеңі. (Бекіту.)
ІУ. Үй тапсырмасын тесттік тапсырма арқылы бағалау.
Қаныққан біратомды спирттердің жалпы формуласы СН ОН . Олар сутектің
бір атомы гидроксил тобына алмасқан алкандардың туындылары.Ең
қарапайым спирт метанол СНОН. Спирттер молекуалаларының арасындағы
сутектік байланыс олардың қасиеттеріне әсер етеді
Спирттердің химиялық қасиеттерін анықтайтын реакциялар.
1. Гидроксил тобындағы сутек арқылы жүретін реакциялар
Спирттің гидроксил тобындағы сутек атомының орнын белсенді металдар
баса алады:
2R- OH + 2 Na 2R ONa + H
2
2C
2
H
5
OH+2Na 2C
2
H
5
ONa +H
2
Натрий этилаты
Металл туындыларын алкоголяттар деп атайды.
C
2
H
5
ONa + H OH C
2
H
5
ОН + NaОH
Алкоголяттар қатты заттар, гидролизге оңай ұшырайды:
2. Күрделі эфирлер түзілуі (этиерификация реакция)
C
2
H
5
OH HООС – СН
3
C
2
H
5
О ОС – СН
3
+ H
2
О
зтил сірке сірке қышқылының
спирті қышықылы этил эфирі (этилацетат)
3. Спирттер галогенсутектермен әрекеттеседі.
H
2
SO
4
R OH + HBr R Br + H
2
O
4. Дегидратация реакциялары
H
2
SO
4
C
2
H
5
ОH + HО C
2
H
5
C
2
H
5
-
О - C
2
H
5
+ H
2
О
диэтил эфирі
5. Тотығу реакциялары
[О]
СН
3
СН
2
ОН СН
3
С = О
этил спирті
Н
сірке альдегиді
6. Мыс (ІІ) оксидімен тотығып, альдегид түзуі.
t O
СН
3
- СН
2
ОН + СuО СН
3
С = + Н
2
О + Сu
H
7. Спирттер жанғанда энергия бөлінеді.
С
2
Н
5
ОН + 3О
2
2СО
2
+ 3Н
2
О + О
а) Ой қозғау кезеңі.
Қызығушылықты ояту.
«Шараптың шығуы жайында хикаят»
Ертеде бір патшаның есігінің алдына лашын құсы дән тастап кетеді. Оны
уәзірлеріне беріп ескертеді. Ол өсімдік болып жайқалып өседі. Келесі жылы
одан да әдемі болып өседі. Келесі жылы одан да әдемі болып өседі. Келесі
жылы одан да әдемі болып өседі. Үш төрт жылдан кейін жеміс береді, таң
қалады, күтеді. Күзге таман әдемі мөлдір жемісті жеп көруге жүрексінеді.
Сонан соң патшаның әмірі бойынша шыны ыдысқа салып қойып, біраз күнен
кейін көріп, одан да мөлдір сұйық пайда болғанын көрген уәзірлер патшаға
көрсетеді. Паиша тұтқында жатқан бір сорлыны әкеліп, соған ішкізеді. Бір
кесе ішеді, екіншісін береді. Үшіншісін сұрап ішеді. Соңында ән салады.
Бейжай күйге түседі. Ең соңында патшаның тағын сұрайды. Шаршап
қалжырап ұйықтап кетеді.
Ертеңіне әлгіні шақырып сұрағанда, рахатқа батқандығын айтады. Сона
патша ішіп, ең алғаш «Патша шарабы» шыққан екен деседі. Оқушылар ол
сұйықтың не екенін, оның ағзаға әсерін айтып өтеді.